Różnice pomiędzy sądowym a notarialnym stwierdzeniem nabycia spadku: gdzie lepiej przeprowadzić sprawę spadkową?

Bez urzędowego potwierdzenia, kto jest spadkobiercą, nie wypłacisz środków z konta bankowego zmarłego, nie przerejestrujesz samochodu ani nie sprzedasz odziedziczonego mieszkania.

Polskie prawo daje w tym zakresie dwie możliwości: uzyskanie sądowego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku lub sporządzenie u notariusza aktu poświadczenia dziedziczenia (APD). Oba te dokumenty mają w praktyce taką samą moc prawną. Gdzie zatem lepiej załatwić sprawę? Poniżej znajdują się najważniejsze różnice.

Dla większości osób wizyta w kancelarii notarialnej to najwygodniejszy i najszybszy sposób na uregulowanie spraw spadkowych. Notarialne poświadczenie dziedziczenia to usługa stworzona po to, by maksymalnie uprościć całą procedurę.

Główne zalety wizyty u notariusza:

— Szybki czas realizacji: to największy atut. Całą procedurę, włącznie z wpisem do Rejestru Spadkowego, można załatwić w ciągu jednego dnia, podczas jednej wizyty w kancelarii. Z kancelarii wychodzisz z kompletem dokumentów.

— Elastyczność i wybór terminu: z notariuszem umawiasz się na konkretny dzień i godzinę, która pasuje wszystkim spadkobiercom. Ty decydujesz, kiedy załatwiasz sprawę.

— Komfort i brak stresu: omija Cię stres związany z przebywaniem w budynku sądu, czekaniem na korytarzu i formalnym przesłuchaniem na sali rozpraw.

Kiedy notariusz nie pomoże?

— Wymóg absolutnej zgody: notariusz sporządzi APD tylko wtedy, gdy między spadkobiercami nie ma żadnego sporu (np. nikt nie podważa ważności testamentu).

— Jednoczesna obecność: w kancelarii muszą stawić się jednocześnie wszyscy potencjalni spadkobiercy ustawowi i testamentowi. Jeśli np. jeden ze spadkobierców mieszka za granicą i nie może przyjechać, sporządzenie aktu poświadczenia dziedziczenia nie będzie możliwe.

Droga sądowa to tradycyjne, choć znacznie bardziej sformalizowane rozwiązanie. W pewnych sytuacjach jest to po prostu jedyne wyjście.

Kiedy sąd to konieczne rozwiązanie?

— Rozwiązywanie konfliktów: sąd to jedyne miejsce, w którym można rozstrzygnąć spór. Jeżeli rodzina kłóci się o majątek, ktoś ukrywa testament lub twierdzi, że zmarły w chwili jego spisywania był nieświadomy, wówczas tylko sąd może przeprowadzić postępowanie dowodowe i rozstrzygnąć sprawę.

— Brak wymogu jednoczesnej obecności: wniosek do sądu może złożyć tylko jedna osoba. Reszta uczestników zostanie zawiadomiona listownie. Ich nieobecność na rozprawie zazwyczaj nie blokuje wydania postanowienia.

Główne wady drogi sądowej:

— Długi czas oczekiwania: na wyznaczenie terminu pierwszej rozprawy czeka się zazwyczaj od kilku miesięcy.

— Brak wpływu na termin: jesteś zdany na harmonogram pracy sądu. Sąd wyznacza datę i godzinę posiedzenia bez pytania o plany, pracę czy zaplanowany urlop.

— Duży formalizm: konieczność poprawnego sformułowania wniosku, opłacenia opłaty sądowej i formalnego składania tzw. zapewnień spadkowych przed sądem.

Pod względem samych opłat urzędowych, sąd jest rozwiązaniem tańszym (stała opłata od wniosku wynosi 100 zł + wpis do rejestru).

Koszty notarialne są wyższe, ponieważ składają się z taksy notarialnej za poszczególne czynności (m.in. protokół przeszukania NORT, protokół otwarcia i ogłoszenia testamentu, protokół dziedziczenia, akt poświadczenia dziedziczenia, wypisy).

W praktyce różnica wynosi zazwyczaj kilkaset złotych, dzięki którym oszczędzamy sobie stresu i wielu miesięcy czekania, a sama sprawa zostaje załatwiona w dogodnym terminie.