Ile kosztuje sporządzenie umowy darowizny u notariusza?

Wiele osób planujących nieodpłatne przekazanie majątku członkom rodziny poszukuje rzetelnych informacji na temat kosztów związanych ze sporządzeniem aktu notarialnego. Należy zaznaczyć, że nie istnieje jedna, zryczałtowana opłata za umowę darowizny.

Ostateczna kwota zależy od dwóch kluczowych czynników: wartości rynkowej przedmiotu darowizny (np. nieruchomości) oraz stopnia pokrewieństwa pomiędzy darczyńcą a obdarowanym.

Koszty ponoszone w związku z podpisaniem aktu notarialnego obejmują nie tylko wynagrodzenie notariusza, ale również podatki i opłaty sądowe, które notariusz jako płatnik ma obowiązek pobrać i przekazać na rachunki właściwych instytucji państwowych.

Na koszty umowy darowizny składają się:

– Taksa notarialna: wynagrodzenie za dokonanie czynności notarialnej. Maksymalne stawki taksy są uregulowane w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości.

– Podatek VAT: do kwoty taksy notarialnej doliczany jest podatek od towarów i usług w wysokości 23%.

– Opłaty sądowe: w przypadku darowizny nieruchomości notariusz ma obowiązek złożyć wniosek wieczystoksięgowy o wpis nowego właściciela. Stała opłata sądowa za wpis prawa własności wynosi 200 zł.

– Wniosek wieczystoksięgowy: koszt złożenia elektronicznego wniosku wieczystoksięgowego wynosi 246 zł.

– Opłata rejestracyjna: jest to opłata za umieszczenie elektronicznego wypisu aktu notarialnego w Centralnym Repozytorium Elektronicznych Wypisów Aktów Notarialnych. Koszt ten wynosi 5 zł.

– Podatek od spadków i darowizn: w określonych sytuacjach notariusz pobiera podatek na rzecz urzędu skarbowego. W przypadku najbliższej rodziny obdarowani są jednak najczęściej zwolnieni z tego podatku.

– Wypisy aktu notarialnego: za wydanie stronom, a także odpowiednim urzędom i sądom, wypisów aktu notarialnego pobierana jest opłata, która zależy od liczby stron dokumentu (6 zł netto za każdą stronę).

Zdecydowana większość umów darowizny zawierana jest w obrębie najbliższej rodziny. Zgodnie z przepisami ustawy o podatku od spadków i darowizn, nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych (dzieci, wnuki), wstępnych (rodzice, dziadkowie), pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę jest zwolnione z podatku od spadków i darowizn (tzw. grupa zerowa).

Ponieważ umowa przenosząca własność nieruchomości wymaga formy aktu notarialnego, to notariusz dokonuje zgłoszenia i przesyła wypis aktu do właściwego urzędu skarbowego. Strony umowy są w takiej sytuacji zwolnione z obowiązku samodzielnego składania formularza SD-Z2 w urzędzie skarbowym.

 

Obniżona taksa notarialna przy darowiźnie mieszkania

W kontekście kosztów aktu notarialnego warto zwrócić uwagę na przepisy pozwalające na zastosowanie obniżonej o połowę maksymalnej stawki taksy notarialnej. Zasady te różnią się jednak w zależności od statusu prawnego przekazywanego mieszkania.

– Spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego: zgodnie z rozporządzeniem w sprawie maksymalnych stawek taksy notarialnej, przy umowie zbycia (w tym darowizny) tego prawa, maksymalna stawka zawsze wynosi połowę stawki podstawowej.

– Lokal mieszkalny stanowiący odrębną nieruchomość (tzw. pełna własność): połowa maksymalnej stawki taksy przysługuje osobom z I grupy podatkowej tylko i wyłącznie wtedy, gdy obdarowany spełnia warunki do skorzystania z tzw. ulgi mieszkaniowej (art. 16 ustawy o podatku od spadków i darowizn).

Czym są warunki ulgi mieszkaniowej?

Przepisy ustawy są w tym zakresie dość szczegółowe. W uproszczeniu, aby notariusz mógł zastosować obniżoną taksę przy darowiźnie odrębnej własności lokalu, osoba obdarowana musi złożyć oświadczenie, że m.in.:

– Nie jest właścicielem innego budynku lub lokalu mieszkalnego (bądź przekaże go zstępnym w ciągu 6 miesięcy).

– Nie przysługują jej spółdzielcze prawa do innych lokali mieszkalnych (bądź przekaże je zstępnym lub do dyspozycji spółdzielni w ciągu 6 miesięcy).

– Nie jest najemcą innego lokalu (lub rozwiąże umowę najmu w ciągu 6 miesięcy).

– Zamieszka i zamelduje się na pobyt stały w nabytym z darowizny lokalu oraz nie dokona jego zbycia przez nieprzerwany okres 5 lat.

Z uwagi na złożoność tych wymogów, możliwość zastosowania zniżki przy darowiźnie lokalu stanowiącego odrębną nieruchomość jest każdorazowo weryfikowana podczas konsultacji w kancelarii.

Poniższe wyliczenia mają charakter poglądowy i opierają się na stawkach taksy notarialnej przewidzianych w rozporządzeniu.

Przykład 1: darowizna niezabudowanej działki położonej w Jeleniej Górze od rodziców dla ich dziecka (wartość rynkowa: 150 000 zł)

– Podatek od darowizny: 0 zł (zwolnienie dla grupy zerowej).
– Taksa notarialna: 1570 zł.
– VAT (23% od taksy): 361,10 zł.
– Opłata sądowa (wpis w księdze wieczystej): 200 zł.
– Wniosek wieczystoksięgowy: 246 zł
– Opłata rejestracyjna: 5 zł
– Wypisy aktu notarialnego: ok. 150 zł (w zależności od objętości aktu).
– Szacunkowy całkowity koszt: ok. 2530 zł.

Przykład 2: Darowizna spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego w Jeleniej Górze od siostry dla brata (wartość rynkowa: 400 000 zł)

– Podatek od darowizny: 0 zł (zwolnienie dla tzw. grupy zerowej).
– Taksa notarialna: Ze względu na przedmiot (spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu), taksa notarialna wynosi wynosi połowę stawki podstawowej, czyli 1185 zł.
– VAT (23% od taksy): 272,55 zł.
– Opłata sądowa (wpis w księdze wieczystej): 200 zł.
– Wniosek wieczystoksięgowy: 246 zł.
– Opłata rejestracyjna: 5 zł.
– Wypisy aktu notarialnego: ok. 150 zł (w zależności od objętości aktu).
– Szacunkowy całkowity koszt: ok. 2060 zł.

Wybór odpowiedniej formy prawnej do przekazania majątku zależy od indywidualnej sytuacji życiowej. Darowizna jest tylko jedną z dostępnych opcji.

– W sytuacji, gdy wolą właściciela jest przeniesienie majątku dopiero na wypadek śmierci, odpowiednim rozwiązaniem może okazać się sporządzenie testamentu.

– Alternatywą dla darowizny, która pozwala zabezpieczyć potrzeby życiowe zbywcy, jest umowa o dożywocie.

Do prawidłowego sporządzenia projektu umowy darowizny i dokładnego wyliczenia opłat kancelaria najczęściej wymaga dostarczenia następujących informacji i dokumentów:

– Dane stron: imiona, nazwiska, imiona rodziców, numer PESEL, adres zamieszkania, seria i numer dowodu osobistego lub paszportu.

– Numer księgi wieczystej prowadzonej dla danej nieruchomości.

– Podstawa nabycia: dokument potwierdzający, w jaki sposób darczyńca stał się właścicielem nieruchomości (np. wypis aktu notarialnego, prawomocne postanowienie sądu o stwierdzeniu nabycia spadku lub akt poświadczenia dziedziczenia).

– Zaświadczenia urzędowe: w zależności od rodzaju nieruchomości mogą być wymagane dodatkowe dokumenty (np. zaświadczenie o przeznaczeniu gruntu w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, wypis z rejestru gruntów, zaświadczenie ze spółdzielni mieszkaniowej).

Jacek Skupień - notariusz

 

Jestem notariuszem z Jeleniej Góry z 10-letnim doświadczeniem i na co dzień dbam o to, aby zawiłe przepisy tłumaczyć na prosty i przystępny język.

Głównym obszarem działalności mojej kancelarii notarialnej jest przede wszystkim prawo nieruchomości, prawo spółek oraz kwestie spadkowe i majątkowe.